CLAM GENEL KURUL TOPLANTISI 25-26 EKİM 2011
MADRİD - İSPANYA
EKONOMİK KOMİSYONU RAPORU
1. Bir önceki toplantı tutanaklarının kabulü ve mevcut toplantı gündemi
Bir önceki toplantı tutanağı ve mevcut toplantı gündemi oybirliği ile kabul edildi.
2. 2010/2011 sezonu Akdeniz bölgesi narenciye üretim ve ihracatı ile 2011/2012 sezonu tahminleri
Leyre Abosolo (CLAM Genel Sekreteri) sağlık nedenlerinden dolayı toplantıya katılamamıştır. Onun yerine Anna Wisialska 2010/2011 sezonunda sektördeki ana trendlerden ve 2011/2011 sezonu ile ilgili tahminlerden bahsetti.
2011/2012 sezonu Akdeniz Bölgesi narenciye üretiminin geçtiğimiz sezona göre % 0,7 oranında düşeceği tahmin edilmektedir fakat rekor seviyesine oldukça yakın kalacaktır. Portakal üretiminin, geçtiğimiz sezon ulaşılan tarihsel rekorunun biraz altında kalarak 11,5 milyon ton olması beklenmektedir. Düşüş mandarin çeşitleri için daha belirgin olacaktır. Üretim, % 4 oranında düşüşle 5,5 milyon ton olacaktır. Diğer narenciye ürünleri üretiminin rekor seviyelerde olacağı tahmin edilmektedir. Yaklaşık 3 milyon ton limon, 745.000 ton greyfurt üretimi öngörülmektedir. Söz konusu miktarlar bir önceki sezona göre sırasıyla % 3 ve % 15 artışı işaret etmektedir. Türkiye, Fas ve Tunus üretiminin artmaya devam ederek tarihi seviyelere ulaşması beklenirken, Kıbrıs Rum Kesimi üretiminin önemli ölçüde düşeceği tahmin edilmektedir. İtalyan ve İsrail üretimleri ise 2010/2011 sezonundaki büyük düşüşün ardından alışıldık seviyelere tekrar ulaşacaktır. Yunanistan ortalama seviyelerinde kalacaktır. Sadece İspanya'da büyük ölçüde düşüş beklenmektedir. Geçen sezona oranla % 3 düşüşle 7,3 milyon ton ihracat tahmin edilmektedir. Ürün bazında gelişme, ufak bir düşüş beklenen greyfurt dışında, üretimle benzer şekilde beklenmektedir.
3. Delegasyonların Görüşleri
İSPANYA
İspanya delegesi J. Martinez 2010/2011 sezonunu 6,6 milyon ton üretimle çok güçlü olarak nitelendirmiştir. Endüstriye ve ihracata giden miktarlar sırasıyla 1,2 milyon ton ve 3,6 milyon ton olarak rekor seviyelerde gerçekleşmiştir. Limon ihracatı 460.000 tonla ortalama seviyelerde olurken portakal ve mandarin sırasıyla 1,5 ve 1,6 milyon tonla en yüksek seviyelerini görmüşlerdir. Söz konusu miktarların % 90'ı AB-27 ülkelerine ve diğer Batı Avrupa ülkelerine gönderilmiştir. Üçüncü ülkelere yapılan ihracat ise 200.000 ton olarak gerçekleşmiştir ve Orta Doğu ülkeleri ve Batı Avrupa Ülkeleri (Rusya, Ukrayna, vb.) ile ilgili önemli bir gelişme kaydedilmiştir. Ekonomik sonuçları, özellikle mandarin için meyvelerin boyutlarının küçük olması sebebiyle, bir önceki sezona ve ortalamaya kıyasla daha düşüktür.
2011/2012 sezonu tahminleri Andalusia verileri henüz belli olmadığından öngörü şeklindedir ve yakın zamandaki yağışların olumlu etki yapması beklenmektedir. 2011 kışında Valencia bölgesinde yaşanan don nedeniyle üretimin % 16 düşmesi beklenmektedir. Ancak geçen sezon üretim oldukça yüksek olduğundan bu sezon beklenen 5,5 milyon ton üretim normal seviyede kalacaktır. Mandarin için % 10, portakal için ise % 20 düşüş beklenmektedir. Navelina üretiminin çok az olması beklenirken geççi çeşitlerin iyi bir seviye yakalayacağı tahmin edilmektedir.
FAS
Fas delegesi A. Darrab geçen yıllar içerisinde 1,7 milyon ton üretimle en önemlilerinden biri olan 2010/2011 sezonu üretimini değerlendirmiştir. İhracat ise geçtiğimiz sezona oranlar % 8 artmış fakat ortalama bir seviye olan 529.000 tonda kalmıştır. Mandarin ihracatı geçtiğimiz sezona oranla % 8 artarak 349.000 tonla çok yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. % 8 artışla 175.000 tona ulaşan portakal ihracatı zayıf kalmıştır. Yerel talep, sezon sonunda Ramazan olması sebebiyle güçlü olmuştur ve üretimin yaklaşık üçte ikisini tüketmiştir. Bu şartlarda endüstriye gönderilen miktar oldukça sınırlı kalmış ve yaklaşık 40.000 ton civarında gerçekleşmiştir.
Üretim artışının 2011/2012 sezonunda da devam edeceği ve % 10 artışla 1,9 milyon tona ulaşacağı beklenmektedir. Mandarin üretiminin % 7 artış göstereceği tahmin edilmektedir. Nour, Nova ve Ortanique çeşitlerindeki düşüş, Clementine ve Nadorcott çeşitlerindeki artışla telafi edilecektir. Portakaldaki artış % 5 oranında olacaktır ve Navel çeşidi ile kan portakalı çeşidinde diğer çeşitlere göre daha güçlü artış olacaktır. İç tüketimi hedefleyen yeni limon bahçeleri nedeniyle üretimin ikiye katlanması beklenmektedir. Özellikle mandarin çeşitlerinde üretimin önümüzdeki yıllarda da artması beklenmektedir.
TÜRKİYE
Türkiye delegesi Kemal Kaçmaz 2010-2011 sezonu Türkiye üretimini değerlendirmiştir. İlk defa 3 milyon ton seviyesi aşılmıştır (3,1 milyon ton üretim gerçekleşmitir) ve bir önceki sezona kıyasla % 11 artış gerçekleşmiştir. Bu şartlarda, ihracat 3. Kez % 26 oranında artmış ve tarihi seviye olan 1,4 milyon tona ulaşmıştır. Rekor, mandarin ( bir önceki sezona oranla % 38 artışla 450.000 ton), portakal ( % 58 artışla 319.000 ton), limon (% 11 artışla 465.000 ton) ve greyfurt (153.000 ton) ile kırılmıştır. Batı Avrupa pazarları % 50'lik kısmı almış, % 25'lik kısım ise Orta Doğu ülkelerine yönelmiştir. Sadece greyfurtun büyük kısmı Avrupa Birliği'ne (Almanya ve Romanya) gitmiştir.
2011/2012 sezonunda üretim artışının devam etmesi ve yeni tarihi rekor olan 3,4 milyon tona ulaşması beklenmektedir. Mandarinde % 15 düşüş beklenirken, portakalda % 11, limonda % 20 ve greyfurtta % 35 artış beklenmektedir fakat greyfurttaki boyut sıkıntısı ihracat artışını sınırlayacaktır.
KIBRIS RUM KESİMİ
Ms Iordanou 2010/2011 sezonunu değerlendirmiş ve genel olarak ekonomik açıdan ortalama bir sezon olduğu ve bir önceki sezona kıyasla kalite ve üretim miktarı açısından daha tatmin edici olduğu yorumunu yapmıştır. Üretim, iklim koşullarının elverişli olması sebebiyle % 14 artarak 253.000 ton olmuştur. İhracat ise, bir önceki sezona göre %6 artarak 126.000 ton olmuştur ve 2006/7 sezonundan beri en yüksek seviyesine çıkmıştır. Portakal ve greyfurt ihracatında % 10 civarında bir artış yaşanırken, mandarinde % 1 oranında bir düşüş gerçekleşmiştir. Limon sevkiyatları ise artış eğilimindedir. Avrupa Birliği ihracatın büyük bölümünün pazarı olmaya devam etmiştir.
2011/2012 sezonu için üretimde % 3 oranında bir artış beklenmektedir. Üretim tahminleri ise 261.000 ton civarındadır. Portakal üretiminde önemli ölçüde artış beklenirken greyfurtta % 4, mandarinde % 9 düşüş beklenmektedir. Limonda ise % 4 üretim artışı olması muhtemeldir.
İTALYA
İtalyan delegesi A. Jastosti 2010/2011 sezonunu İtalya için zor olarak nitelendirdi. Üretimin yaklaşık 3,2 milyon ton olduğunu ve bir önceki sezona göre % 10 azaldığını dile getirdi. Sektördeki rekabet gücü eksikliğinin daha da derinleştiği ve özellikle durumun Calabria bölgesi portakal ve mandarin üretimi için daha zor olduğunu belirtmiştir. Bu durum sonucunda ithalatın 322.000 tona ulaştığını ve % 11 oranında gerileyen ve 256.000 ton civarında olan ihracatı geçtiğini ifade etmiştir. Mandarin ihracatı bir önceki sezon miktarını yakalamayı başarmış ancak portakal ve limon sırasıyla % 16 ve % 26 oranında gerilemiştir.
2011/2012 sezonu için üretimin % 11 oranında artarak 3,6 milyon tona ulaşması beklenmektedir. Artış mandarin için düşük bir oranda (% 3) olurken limon (% 11) ve portakal (% 16) için önemli bir oranda olacağı tahmin edilmektedir. Erkenci ve geççi portakal çeşitlerinin iyi kalitede olması pazar için istikrar getirecekken sezon ortasında durumun, sınırlı meyve boyu ve yüksek üretim nedeniyle, daha da zorlaşması beklenmektedir. Sonuç olarak, profesyoneller sezonun mandarin için her ne kadar kalitenin 2010/2011 sezonundan daha iyi olacak olmasına rağmen zor olacağından korkmaktadırlar.
TUNUS
Mr Meddeb 2010/2011 sezonunu değerlendirmiştir. İlk defa üretim, bir önceki sezona oranla % 15 artarak 350.000 ton sınırını geçmiştir. Söz konusu rakam son 10 yılda bahçelerde % 10'luk bir artışı göstermektedir (yılda 500 ha). Buna karşılık ihracatta çok az bir düşüş yaşanmış ve 23.000 ton olmuştur. Politik olaylar ülkede sezonun başlamasını geciktirmiştir ve Libya pazarı da kapanmıştır.
2011/2012 sezonunda da artış hızının aynen devam etmesi beklenmektedir. Üretimin bir önceki sezona oranla % 2 artışla 359.000 ton olacağı tahmin edilmektedir. Mandarinde % 8 oranında bir düşüş beklenirken, portakal üretiminin % 4, limon üretiminin % 3 oranında artacağı tahmin edilmektedir.
İSRAİL
Mr. Amit, İsrail'in bir önceki sezona oranla % 17 düşerek 466.000 ton olarak gerçekleşen tarihi zayıf sezonu olan 2010/2011 sezonunu değerlendirmiştir. İhracat ise % 13 oranında düşerek 155.000 tona ulaşmıştır. Greyfurt ihracatı neredeyse aynı kalmıştır, renkli çeşitler artmaya devam etmektedir. Mandarinde % 18 gibi önemli ölçüde bir düşüş yaşanırken, Or çeşidindeki % 19'luk artışa karşılık Minneola, Nova ve Ortanik düşüşten önemli ölçüde etkilenmiştir. Portakal daha büyük oranda bir düşüş yaşamıştır (% 43 oranında, Navel ve Shamouti çeşitlerindeki kayıp nedeniyle). Söz konusu miktar düşüşler, hem yerel pazardaki hem de ihraç pazarlarındaki fiyatlarının iyi olması sayesinde telafi edilmiştir. Asya ve Kuzey Amerika'ya yönelik pazar çeşitlendirme de devam etmektedir.
2011/2012 sezonunda % 23 oranında artışla 580.000 ton üretim beklenmektedir. Greyfurt ve limonda % 10, mandarinde % 28 ve portakalda % 51 oranında artış olacağı tahmin edilmektedir. Çeşitli pazarlarda ihracat artışının süreceği düşünülmektedir.
GÜNEY AFRİKA
Mr Hatting Güney Afrika üretim ve ihracatını değerlendirmiştir. Northern Cape bölgesindeki yeni bahçeler dışında üretim alanlarında önemli ölçüde değişiklik olmamıştır. 2011 yılı ihracatının 2010 yılına göre çok küçük bir miktar daha düşük olacağı düşünülmektedir. Portakal ve mandarindeki AB pazarına yönelik ihracat düşüşü Rusya, Uzak ve Orta doğu pazarları ile telafi edilmeye başlanmıştır. Aynı durum limon için de geçerlidir. 2011 yılında greyfurt ihracatındaki artışın diğer çeşitlerden daha çok olması beklenmektedir.
FLORİDA
Mr Imbert Ekim ayı başındaki yağışların Florida greyfurt sezonun geç başlamasına neden olduğunu ancak meyve boylarının iyi olduğunu belirtmiştir.
Ayrıca, konsantre portakal suyunun uluslararası pazarına da değinmiştir. Florida ve Brezilya'nın ortalamanın üzerinde üretim seviyesine ulaşmalarına rağmen üretim düzeyinin değişmemesi beklenmektedir. Hammadde fiyatlarının yüksek olması, stokların azlığı ve üretime yönelik olumsuz beklentiler dünya çapındaki talep azalmasının devam etmesine neden olmaktadır.
